Hội đồng châu Âu vừa quyết định sẽ điều tra khả năng có ảnh hưởng quá mức từ ngành dược phẩm tới quyết định của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về đại dịch cúm A (H1N1), sau khi có cáo buộc gọi đây là “bê bối thế kỉ”.
Vụ bê bối thế kỉ?
Theo trang web Nghiên cứu toàn cầu (Global Research), Ủy ban Y tế của Nghị viện châu Âu (EP) đã thông qua nghị quyết tiến hành cuộc điều tra này từ cuối tháng Giêng này. Ủy ban trên cho rằng, tuyên bố mà WHO đưa ra hồi tháng 6 năm ngoái về một đại dịch cúm A (H1N1), theo lời khuyên của nhóm các chuyên gia, là đáng ngờ. Theo ủy ban này, hầu hết các chuyên gia đều bị cáo buộc có những liên hệ tài chính quan trọng với các hãng dược phẩm như GlaxoSmithKline, Roche và Novartis, những hãng sẽ kiếm lợi nhiều triệu USD từ sản xuất vắc-xin phòng cúm A (H1N1).
Trước đó, Chủ tịch Ủy ban Y tế của EP, Tiến sĩ Vôn-phơ-gang Vô-đa (Wolfgang Wodarg) cho rằng, chiến dịch “đại dịch” cúm A (H1N1) của WHO là “một trong những bê bối y tế lớn nhất” thế kỉ. Theo Tiến sĩ Vô-đa, để bảo đảm tốt hơn lợi ích của mình, các hãng dược phẩm hàng đầu thậm chí đã cài cắm “người của họ” vào các vị trí của WHO và những tổ chức có ảnh hưởng khác. Ảnh hưởng của những người này đã khiến WHO nới lỏng hơn các định nghĩa về đại dịch, dẫn đến lời tuyên bố về một đại dịch thế giới vào tháng 6-2009.
Phản ứng trước những động thái trên của Hội đồng châu Âu, ngày 11-1, tổ chức WHO tại Việt Nam ra thông cáo nêu rõ: WHO không hề thay đổi định nghĩa đại dịch trong suốt tiến trình vụ bùng phát dịch này.
Theo thông cáo của WHO, một đại dịch được công bố khi có các vụ bùng phát dịch ở cấp độ cộng đồng được xác nhận do một loại vi-rút cúm mới gây ra, lây truyền từ người sang người, tại ít nhất là hai quốc gia trên hơn một vùng do WHO quản lí. Tuy nhiên, WHO cũng thừa nhận có một số nhầm lẫn xuất phát từ thực tế. Một tài liệu trên trang web của WHO trong một vài tháng có nói rằng một đại dịch có thể bao gồm "số lượng rất lớn các ca mắc và các ca tử vong". Sau đó, WHO nhận thấy thông tin này không là một phần trong định nghĩa chính thức về một đại dịch và chưa bao giờ là một phần trong các tài liệu gửi tới các nước thành viên nhằm phục vụ công tác chuẩn bị sẵn sàng ứng phó với đại dịch nên đã gỡ bỏ. Tuy nhiên, khi dịch cúm A (H1N1) mới xuất hiện, WHO vẫn khuyến cáo người dân sử dùng vắc-xin và thuốc kháng vi-rút vì cho rằng đây chính là công cụ tốt nhất để bảo vệ tính mạng con người.
WHO cũng tỏ ý hoan nghênh bất kì quá trình điều tra xem xét hợp pháp nào có thể giúp cải thiện công việc của tổ chức này và nói rõ WHO làm việc một cách nghiêm túc và ngăn ngừa ảnh hưởng trước bất kì mối lợi nào.
Vắc-xin nhập về Việt Nam vẫn phải theo đúng qui trình
Trước những thông tin trên, chiều 11-1, Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn cho biết, hôm nay (12-1) Bộ Y tế Việt Nam sẽ có công văn chính thức đề nghị WHO trả lời rõ về các cáo buộc này, đồng thời khuyến cáo các bước để Việt Nam nên tiếp tục thực hiện phòng, chống dịch cúm A (H1N1) một cách ổn định. Thứ trưởng Trịnh Quân Huấn nhấn mạnh, WHO là Tổ chức y tế của LHQ và Việt Nam là một thành viên của LHQ. Do đó, WHO cần có câu trả lời rõ ràng, thẳng thắn những vấn đề các nhà chuyên môn đã đưa ra.
Theo Thứ trưởng Trịnh Quân Huấn, nếu so sánh khuyến cáo của WHO về diễn biến dịch thì có thể thấy những điểm không giống nhau. WHO từng nhận định, trong hai tháng cuối năm 2009 và hai tháng đầu năm 2010 tại Bắc bán cầu sẽ có dịch lớn với số người mắc và tử vong cao. Trên thực tế, từ tháng 11-2009 đến nay, dịch lại có xu hướng giảm đi rõ rệt. Ở nhiều quốc gia, tỉ lệ tử vong do cúm A (H1N1) có khi còn thấp hơn cúm thường. Ở Việt Nam, theo kết quả giám sát trọng điểm tại 15 điểm của Chương trình giám sát cúm quốc gia và báo cáo từ các bệnh viện có khoa truyền nhiễm, số người dương tính với cúm A (H1N1), số ca bệnh nặng và tử vong đều giảm khá nhiều, không như thời điểm từ tháng 7 đến tháng 9-2009.
Về 1,2 triệu liều vắc-xin phòng cúm A (H1N1) do WHO viện trợ, hiện tại vẫn chưa về đến Việt Nam. Bộ Y tế Việt Nam khẳng định chủ trương trước khi sử dụng số vắc-xin này tiêm phòng cho các đối tượng và vùng ưu tiên, vẫn phải làm các thủ tục cấp phép, thử nghiệm lâm sàng và thực địa như bất cứ một vắc-xin nào khác. Để nhận được số vắc-xin viện trợ này, WHO đã yêu cầu Bộ Y tế Việt Nam kí cam kết với nội dung: Nhà tài trợ, nhà sản xuất và WHO không chịu trách nhiệm về những phản ứng hoặc hậu quả sau khi tiêm vắc-xin. Vì vậy, vắc-xin dù đã được WHO chấp nhận về độ an toàn nhưng khi nhập về Việt Nam sẽ vẫn phải theo đúng quy trình.
Thứ trưởng Trịnh Quân Huấn cho biết thêm, Bộ Y tế có ý định mua vắc-xin nên đã thông báo cho các hãng dược phẩm sản xuất và có ý định bán vắc-xin phòng cúm A (H1N1) ở Việt Nam nộp hồ sơ. Đã có ít nhất 3 nhà sản xuất gửi hồ sơ và quy trình nhập, cấp phép cũng không có ngoại lệ nào. Nếu dịch cúm A (H1N1) bùng phát thành dịch, thì nguồn vắc-xin này sẽ được sử dụng như dự kiến. Nếu dịch thoái lui thì đây sẽ trở thành một loại vắc-xin cúm mùa thông thường.
